Direct naar inhoud

Roversnest Rotterdam

Historiekaart van Rotterdam in 1488, Schiedamse poort en Steigersgracht midden rechts (Detail). Collectie Stadsarchief Rotterdam.

In de vijftiende eeuw begint Rotterdam steeds meer op een echte stad te lijken. Toch loop het nog achter op rijke buren als Delft, Gouda en Dordrecht. De concurrentie tussen de Hollandse steden is moordend. Soms zelfs letterlijk.

Vanaf 1345 worden Holland, Zeeland en Utrecht anderhalve eeuw lang geteisterd door voortdurend oplaaiende oorlogen. Ook de steden mengen zich in deze ‘Hoekse en Kabeljauwse twisten’. Het gaat hierbij nauwelijks om principes, ze azen vooral op elkaars handelsrechten.

Aan het einde van de 15e eeuw lijken de Kabeljauwen de overhand te hebben. In 1488 doen de Hoeken een greep naar de macht. Het eerste doel is Rotterdam. De strategische gelegen stad is een ideale uitvalsbasis.  

Op 19 november verschijnt de Hoekse leider Jonker Frans van Brederode met zijn leger voor de stadspoorten. De vesten, wallen en muren maken weinig indruk. De grachten zijn bevroren en bij de Schiedamsepoort en de Steigersgracht lopen de troepen simpelweg de stad binnen.

De Schiedamsepoort vanuit het zuiden, rechts het water van de Steigersgracht en de Laurenskerk (Uitsnede). Collectie Stadsarchief Rotterdam.

Zonder slag of stoot wordt Rotterdam zo een Hoeks bolwerk. Vanuit hun nieuwe basis vallen Jonker Frans en zijn mannen andere steden aan en plunderen de omgeving. Na een paar successen keert het tij.

Kabeljauwse troepen omsingelen Rotterdam om de stad uit te hongeren. Onder druk van de bevolking geeft Jonker Frans zich op 22 juni 1489 over, in ruil voor een vrije aftocht. Zijn avontuur laat Rotterdam uitgehongerd en verarmd achter.

Het duurt lang voor de stad er weer bovenop is. Dan blijkt Rotterdam tóch sterker uit de strijd gekomen. De oorlog heeft omliggende steden als Delft en Gouda namelijk nog harder getroffen.

Bij de Steigersgracht begon de overname van Rotterdam door Jonker Frans. Voor het eerst speelt de stad een belangrijke rol in de Nederlandse geschiedenis.  Een ideale plek voor het meest Rotterdamse museum ter wereld!

Maliënkolder, circa 1475, bodemvondst Oudehaven, mogelijk tijdens de Jonker Frans oorlog gedragen. Collectie Museum Rotterdam.

Lees hier de overige Steigerverhalen

  • Stadskerk

    • Verhaal

    In de middeleeuwen lijken de Rotterdammers vooral bezig met praktische zaken: de verdediging van hun stadje in tijden van oorlog en het uitbreiden van de haven en handel als het wat rustiger is. Absoluut belangrijk, maar net als elders in Europa draait een groot deel van het leven om het geloof.

  • Kranige stad

    • Verhaal

    Tussen het steeds oplaaiende geweld in middeleeuws Holland, houdt het nietige Rotterdam zich met moeite en wat geluk staande.

  • Sterker door verdediging

    • Verhaal

    Rotterdam krijgt in 1340 dan wel stadsrechten, heel stedelijk doet het allemaal nog niet aan. Het grondgebied van het kersverse stadje ligt dan grofweg tussen de huidige Westewagenstraat, Pompenburg, Pannekoekstraat en Steiger.