• Home
• Verhalen
• Stoomcursus ‘Rotterdamse Oude Meesters’
• Zeegezichten

Zeegezichten

Storm op zee, Jan Porcellis, ca. 1630, Collectie Museum Boijmans van Beuningen

In deze vijfde blog van de stoomcursus ‘Rotterdamse Oude Meesters’ schrijft conservator Liesbeth van der Zeeuw over zeegezichten.

Zeegezichten – of marines – waren geliefd in de 17e eeuw. De groeiende rijkdom van de Republiek was voor een groot deel te danken aan de scheepvaart. Daardoor ontstond een vraag naar schilderijen met schepen op zee, als symbolen van economische voorspoed. Tegelijkertijd waren voorstellingen van schipbreuken populair, als herinnering aan de onvoorspelbaarheid van het lot.

Marineschilder Jan Porcellis werkte lange tijd in Rotterdam. Vanaf ca. 1620 richtte hij zich steeds meer op de atmosfeer op zee: licht, lucht, wolken en wind, weergegeven in grijze, bruine en okerkleurige tinten. Daarmee zette hij de ‘tonale fase’ in gang, een nieuwe ontwikkeling in de marineschilderkunst. Zo werd hij een van de beroemdste zeeschilders van zijn tijd, met navolgers als stadgenoot Simon de Vlieger.

Vanaf het midden van de 17e eeuw kregen marines meer kleur en werden zeeslagen en ceremoniële gebeurtenissen op het water vastgelegd. De Vlieger introduceerde de parade-marine: voorstellingen van het in- of ontschepen van belangrijke personen, met nadruk op de statige schepen. De Rotterdammer Lieve Verschuier schilderde in navolging van De Vlieger eveneens parades, maar koos een ander perspectief: niet vanaf de kust, maar vanaf het water. Dat groeide uit tot een typisch Rotterdamse ontwikkeling, die het aantrekkelijke Maasfront prachtig in beeld bracht.

Sommige marineschilders werkten met pen en inkt. Hun penschilderijen zijn in feite fijn uitgewerkte tekeningen op paneel of doek, en deze techniek was vooral populair in Rotterdam. Museum Rotterdam heeft een fraai Maasgezicht dat sterk op een penschilderij lijkt, maar toch met penseel en olieverf is uitgevoerd. De schilder signeerde met ‘CSG’ op het wrakhout, maar wie achter deze initialen schuilgaat, is nog onbekend.